Read about the latest challenging religious issues in our on-line journal

Issue 20 of Herio Materion Crefyddol is now available for free download on the Canolfan San Silyn website. In this latest issue, academic experts introduce and reflect upon five more challenging religious issues for teachers and students, including: Virtue ethics in business; Making sense of ‘non-religion’; Was Hinduism invented?; Should Buddhists abandon rites and rituals?; and Sikh discernment of the divine.

Brief article descriptions and a direct link to issue 20 of the journal are provided below:

Moeseg Rhinwedd mewn Sefydliadau Busnes gan yr Athro Geoff Moore

Yn rhan gyntaf yr erthygl ddwy ran hon darperir crynodeb byr o foeseg rhinwedd cyn troi i lunio fframwaith o arferion, sefydliadau, nwyddau a rhinweddau y mae Alasdair MacIntyre yn eu cynnig yn ei lyfr After Virtue. Yn yr ail ran, archwilir goblygiadau’r fframwaith hwn i sefydliadau busnes.

Gwneud Synnwyr o Anghrefydd: Ailedrych ar Seciwlariaeth o’r Ochr Arall … by Professor Matthew Guest

Mae’r erthygl hon yn ystyried y cwestiwn o seciwlariaeth o safbwynt y rhai sy’n eu galw eu hunain yn ‘anghrefyddol’ ac yn gofyn beth allai’r label hwn ei olygu.

Ai Rhywbeth a Ddyfeisiwyd yw Hindŵaeth? gan Dr Stephen Jacobs

Mae’r erthygl hon yn ymdrin â sut a phryd y lluniwyd Hindŵaeth fel crefydd bendant y gellid ei chymharu â chrefyddau eraill. Er fod modd, o bosibl, olrhain gwreiddiau Hindŵaeth yn ôl i Wareiddiad Dyffryn Indus (c.2500CC–CC) ,nid oedd y term ‘Hindŵaeth’ yn cael ei ddefnyddio yn helaeth tan y 19eg ganrif. Mae’r erthygl yn canolbwyntio ar y cyfarfyddiad rhwng Indiaid ac Ewropeaid yn ystod y cyfnod trefedigaethol, sef y cyd-destun ar gyfer ymddangosiad y syniad o Hindŵaeth fel traddodiad crefyddol cydlynol ac unedig.

A ddylai Bwdhyddion gefnu ar ddefodau a seremonïau? gan Phra Dr Nicholas Thanissaro

Er bod defodau a seremonïau ym ymddangos yn rhywbeth cyffredin mewn Bwdhaeth draddodiadol, mae peth amwysedd ynghylch a oedd seremonïau yn hanesyddol yn cael eu hannog neu’n rhywbeth y dylid cefnu arnynt, yn enwedig pan restrir ‘cadw at ddefodau a seremonïau’ ymhlith y llyffetheiriau sy’n dal ymarferydd yn ôl rhag yr oleuedigaeth. Mae’r ddadl hon wedi dod i’r amlwg eto mewn Bwdhaeth Orllewinol heddiw lle mae’r rhai y mae Protestaniaeth wedi dylanwadu arnynt yn tueddu i ddad-flaenoriaethu seremoni o blaid myfyrdod. Mae'r erthygl hon yn archwilio agweddau posibl at seremoni a all gysoni dwy ochr y ddadl.

Dirnadaeth Sikhaidd o’r Dwyfol gan Dr Opinderjit Kaur Takhar

Mae’r erthygl hon yn canolbwyntio ar y safbwynt Sikhaidd ar natur a dirnadaeth y Dwyfol. Mae dysgeidiaethau gan y Guru Granth Sahib yn portreadu’r Dwyfol Eithaf fel un di-ryw, di-ffurf sy’n cael ei brofi trwy’r synhwyrau - yn enwedig drwy’r broses o ‘weld’ y Dwyfol [darśan ]. Caiff profiad y dilynwyr o’r Dwyfol (y cyfeirir ato'n aml fel Waheguru) ei gymharu â’r undod dedwydd â’r Anwylyd. Deellir yr undod hwn fel y mecanwaith y gall y dilynwr ei ddefnyddio i ddyrchafu eu hymwybyddiaeth o’r bydol [manmukh] i'r Dwyfol [gurmukh]. Eglurir y berthynas bersonol hon â’r Dwyfol fel profi yr hanfod hwn oddi mewn, yn hytrach nag edrych am y Dwyfol mewn lleoedd y tu allan i’r corff.

Read / download the journal here:

Latest issue of Wales A-level journal available in Welsh and English

The Welsh version of Challenging Religious Issues, issue 19, has now been published online. You can access both the Welsh and English versions for free by following this link:

https://stgilescentre.org/cy/16-2/

Articles included in the latest issue

Ymwybyddiaeth Ofalgar a’r Teulu (McMindfulness)

Mae ymwybyddiaeth ofalgar (mindfulness) a myfyrio yn rhan o’r ffordd y mae Bwdhyddion yn ffurfio ac yn mynegi eu hunaniaeth grefyddol. Mae ymwybyddiaeth ofalgar wedi dod yn fwy ‘prif ffrwd’ yn ddiweddar yn y gymdeithas Orllewinol fel therapi ar gyfer anhwylderau iechyd penodol ac hefyd i hyrwyddo lles personol – gan arwain at ddealltwriaeth o ymwybyddiaeth ofalgar sy’n cyferbynnu ag un Bwdhyddion traddodiadol. Yn yr ysgrif hon ceisir disgrifio tri cham addasu ymwybyddiaeth ofalgar yn y Gorllewin, gan ddangos sut mae myfyrdod ac ymwybyddiaeth yn cael eu deall yn fwy traddodiadol, y tensiynau y mae ymwybyddiaeth ofalgar ‘fasnachol’ wedi’u creu i’r gymuned ymarferwyr Bwdhaeth traddodiadol, a’r ffyrdd amrywiol y cafodd y rhain eu datrys yn y presennol.

Moesoldeb Maddeuant

Mae maddeuant wedi dod yn destun trafodaeth ymhlith diwinyddion ac athronwyr cyfoes. Mae'r erthygl hon yn edrych ar le drwgdeimlad mewn maddeuant, beth nad yw maddeuant a thri math gwahanol o ymateb y mae pobl yn eu galw’n ‘faddau’. Mae pob un o’r ymatebion yn cael eu gwerthuso.

Beth all Cyfrifiad 2021 ei Ddweud wrthym Mewn Gwirionedd am Gyfansoddiad Crefyddol Cymru a Lloegr?

Mae’r erthygl hon yn tynnu ar y prif ystadegau o’r cwestiwn am grefydd yng nghyfrifiad 2021 ar gyfer Cymru a Lloegr er mwyn archwilio’r hyn y gellir a’r hyn na ellir ei gasglu o’r ystadegau hyn, ac i archwilio pam mae’r cwestiwn am grefydd yn parhau i fod yn rhan bwysig o fapio ‘cyflwr cymdeithasol a sifil’ y boblogaeth yn yr 21ain ganrif. Mae cynnwys y cwestiwn hwn yn y cyfrifiad yn dystiolaeth o arwyddocâd cyhoeddus parhaus crefydd.

Diwinyddiaeth Proses-Gysylltiedig

Mae safbwyntiau Groegaidd yr Henfyd ar sut le yw’r byd wedi bod yn sylfaen i safbwyntiau Cristnogol clasurol ar sut un yw Duw. Yn anffodus, mae’r bydolwg hwn yn hen ffasiwn ac wedi cyfrannu at ddiwinyddiaeth gymysglyd sy’n fwyfwy annerbyniol i genedlaethau ifanc. Os yw Cristnogaeth yr 21ain ganrif i barhau i gymell, bydd angen iddi fynegi barn am Dduw sy’n gyson â mewnwelediadau gwyddonol modern, profiadau personol a greddfau sylfaenol. Bydd gwneud hynny yn gofyn am sylfaen athronyddol newydd – dewis arall i fydolwg Groeg yr Henfyd. Dyna beth mae diwinyddiaeth sy’n ymwneud â phroses yn ceisio’i wneud. Mae’r ysgrif hon yn cynnig trafodaeth fer ar theistiaeth glasurol a chyflwyniad i’r safbwynt proses-berthynol o Dduw.

James Lovelock a Damcaniaeth Gaia

Mae James Lovelock ac eraill wedi dadlau bod bywyd biolegol ar y Ddaear yn effeithio ar amodau ffisegol a chemegol yr atmosffer, cefnforoedd a newidynnau amgylcheddol eraill, mewn ffordd sy’n cadw’r amgylchedd yn gyson ac mewn cyflwr cyfforddus am oes. Mae’r erthygl hon yn archwilio ac yn beirniadu’r ‘ddamcaniaeth Gaia’ hon.

Ymgysylltiad Eschatolegol Cristnogol â Llyfr y Datguddiad: O’r Apocalyps i ddiffyg Milflwyddiaeth

Mae Llyfr y Datguddiad yn cynnig rhai o’r darluniau mwyaf graffig o farn danllyd a osodwyd i ddymchwel y ddynoliaeth ar bwynt amhenodol yn y dyfodol. Mae’r delweddau hyn yn ddisgrifiad byw o’r cyd-destun y deilliodd y Datguddiad ohono ac maent wedi cyflwyno llawer i Gristnogion yn y canrifoedd dilynol i’w ystyried ynglŷn â sut i’w perthnasu â’u hoes eu hunain. Mae'r erthygl hon yn edrych ar y cyfnod hwn pan ymddangosodd y Datguddiad a’r dehongliadau dilynol ohono.

Y Salmau fel Arweiniad i Fywyd Cristionogol

Mae’r erthygl hon yn cynnig cyflwyniad i’r Salmau a’u lle o fewn y traddodiad beiblaidd. Mae’n codi rhai materion ynghylch y ddealltwriaeth o Dduw sy’n deillio o’r Salmau, pa brofiadau crefyddol y gellir eu dirnad ynddynt a sut y defnyddir eu hiaith grefyddol. Yna ceir esboniad manylach ar rannau o ddwy Salm a golwg ar y ffordd y mae Cristnogion yn defnyddio’r Salmau mewn addoliad a gweddi ar y cyd, ac a ydynt yn gwasanaethu fel canllaw ar gyfer bywyd Cristnogol.

RVE national professional learning resources showcased at Welsh Government Policy Insight Event

If you missed the Welsh Government Policy Insight Event on 25 April 2023, showcasing the recently published national professional learning resources for religion, values and ethics (RVE), you can now view the recording on Hwb by following this link:

https://hwb.gov.wales/repository/resource/e596f967-e005-43ee-b8b2-ffa2cd9bb4a6/en

The event was very well attended with almost 100 attendees. St Giles’ Centre staff, Libby Jones and Tania ap Sion, are part of the Wales Association of SACREs’ Team working with the Welsh Government and teachers from across Wales in the creation of these resources.

As well as the RVE professional learning resources, other resources presented at the Policy Insight Event included: World Education Summit, UNCRC/UNCRPD, and DARPL.

Remember that you can access the first batch of the advertised resources here:

https://hwb.gov.wales/repository/resource/eef7e399-93bb-4d7c-ab68-145c93f4c6d3

We encourage Wrexham schools and teachers to have a look through these important resources, which have gone through a rigorous quality assurance process and are fully aligned with the Curriculum for Wales.

A second batch of RVE resources will be published soon!

Ymgynhoriad Cymwysterau Cymru: Y cynnig llawn o gymwysterau 14-16

Dyddiad cau’r ymgynghoriad Cymwysterau Cymru ar y cynnig llawn o gymwysterau 14-16 yw:

Dydd Mercher, 14 Mehefin 2023

Mae'n bwysig bod cymaint o sefydliadau ac unigolion â phosibl yn ymateb i sicrhau'r canlyniadau gorau posibl i CGM.

Mae CCYSAGauC wedi recordio cyflwyniad fideo byr i egluro pam fod yr ymgynghoriad hwn mor bwysig i CGM ac i gyflwyno’r awgrymiadau sy’n cael eu cynnig.

Dolen i fideo CCYSAGauC

wasacre.org.uk/news/

Dolenni i’r ymgynghoriad:
Saesneg: https://haveyoursay.qualifications.wales/hub-page/the-full-14-16-offer
Cymraeg: https://dweudeichdweud.cymwysterau.cymru/hub-page/cefndir-y-cynnig-llawn-14-16

Science and Faith lectures at Liverpool Cathedral – May 2023

Religion, values and ethics (RVE) specialists as well as science specialists may be interested in attending the free Gilbert Scott Lectures on Science and Faith at Liverpool Cathedral held in May 2023.

All the lectures take place in the Lady Chapel (7.30 – 9pm) – Dates and speakers are listed below:

10 May 2023

Islam and Science
Zia Chaudhry. Barrister, author and speaker; Director of Premier Advocacy; former member of the Cathedral Council.

17 May 2023

Miracles in Mark: Can Science bring us closer?
The Revd Canon Dr Mike Kirby. Canon Scientist, Liverpool Cathedral; Senior Lecturer (Radiotherapy Physics), University of Liverpool; Honorary Lecturer (Cancer Sciences), University of Manchester.

24 May 2023

Sand, wind, water and plants: a recipe for coastal dunes and faith
The Revd Paul Rooney. Senior Lecturer in Geography and Environmental Science, Liverpool Hope University; Permanent Deacon & Assistant Director, Permanent Diaconate, Archdiocese of Liverpool; Member of the Society of Catholic Scientists.

31 May 2023

God, Gaia and Goodness: The nature of Nature and of the Divine
The Revd Prof Jeff Astley. Honorary Professor Dept of Theology and Religion & Professorial Fellow St Chad’s College, Durham University; Alister Hardy Professor, Bishop Grosseteste University, Lincoln; Visiting Professor, York St John University. Sponsored by the Montgomery Trust.

National RVE professional learning resources published on Hwb

The first national RVE professional learning resources have been published on the Welsh Government Hwb. They have been created by practitioners in Wales as part of a collaboration between the Welsh Government and the Wales Association of SACREs (WASACRE).

The resources are intended to: ‘support practitioners with the changes to RVE (formerly Religious Education), within the Curriculum for Wales. The modules are specifically tailored and aim to support practitioners. They help with the transition to a new way of thinking, planning and delivering an RVE curriculum that is purposeful for learners in Wales.’

All the resources have been through a rigorous process of quality assurance before being released bilingually on Hwb, so schools and practitioners in Wales can have confidence in their relevance and value.

Included in the first batch of five playlists are:

  • Religion, values and ethics and headteachers
  • Religion, values and ethics and additional learning needs
  • Religion, values and ethics and early years
  • Religion, values and ethics and primary schools
  • Religion, values and ethics and secondary schools
Links to playlists

These resources can be freely accessed via the links below:

Saesneg:

https://hwb.gov.wales/repository/resource/eef7e399-93bb-4d7c-ab68-145c93f4c6d3/en

Cymraeg:

https://hwb.gov.wales/repository/resource/eef7e399-93bb-4d7c-ab68-145c93f4c6d3/cy

Welsh Government Policy Insight Event

Book a place at the online Policy Insight Event on Tuesday 25 April at 2pm, where these resources will be showcased.

The link to register for this event is below:

https://hwb.gov.wales/datblygiad-proffesiynol/digwyddiadau-mewnwelediad-polisi/

Wales: Catholic school pupils much more diverse than national average – new data published

The Catholic Education Service (CES) has reported that their 2022 annual census of Catholic schools has shown that learners in Catholic schools in Wales are ‘much more diverse than the national average.’ Catholic schools comprise 6% of the national total of maintained schools in Wales.

The main headlines derived from these data have been published on the CES website (23 January 2023), and include:

  • More than 30% of pupils in Wales’s 82 Catholic state-funded primaries and secondaries are from an ethnic minority background, compared to 12.5% in all other schools.
  • Catholic schools in Wales also have more than four times as many black pupils, with 4.5% of the 28,176 pupils being Black or Black British, compared to 1.1% in all Welsh schools.
  • There is also more than twice the proportion of pupils from an Asian or Asian British background (6%), compared to 2.6% in other schools.
  • Just over half (50.3%) of pupils in the sector are Catholic, as are 43.6% of the 1,644 teachers employed.
  • A total of 73.4% of pupils in Welsh Catholic schools are Christians, and 80% are from a faith background. Of the 13,992 non-Catholic pupils, 46% of these are from other Christian denominations, 36.8% have no religion, and 5.7% are Muslims.

Source:
http://catholiceducation.org.uk/about-us/news-items/item/1003731-welsh-catholic-school-pupils-much-more-diverse-than-national-average-new-data

To help contextualise these figures, read the full census 2022 report for Wales:
http://catholiceducation.org.uk/images/CensusDigestWales2022EnglishText.pdf

Beth all Cyfrifiad 2021 ei Ddweud wrthym Mewn Gwirionedd am Gyfansoddiad Crefyddol Cymru a Lloegr?

Many of us are currently trying to make sense of the recently published 2021 census data concerning the religion question. An article in the latest edition of Challenging Religious Issues (19) has been written to help teachers and learners think through some key questions.

‘What can the 2021 Census Really Tell us about the Religious Composition of England and Wales?’ draws on the headline statistics from the religion question in the 2021 census for England and Wales in order to examine what can and what cannot be deduced from these statistics, and to explore why the religion question remains an important part of mapping the ‘social and civil condition’ of the population in the 21st century. The inclusion of this question in the census is evidence of the continuing public significance of religion.

You can read the article here:

You can read all seven articles in the latest edition of the journal here:

Digwyddiad hyfforddi CGM am ddim i ymarferwyr Cynradd yn Wrecsam

Mewn cydweithrediad ag awdurdod lleol Wrecsam, mae Canolfan AG San Silyn yn cynnal diwrnod cynllunio CGM Cynradd ddydd Mercher 29 Mawrth 2023. Cynhelir y digwyddiad yng Ngwesty Ramada Plaza, Wrecsam a bydd yn cael ei ariannu’n llawn gan y Ganolfan AG, felly mae'n hollol rhad ac am ddim i ysgolion Wrecsam. Bydd lluniaeth ar gael trwy’r dydd, gan gynnwys bwffe poeth ac oer.

Mae 28 o leoedd ar gael, ar sail y cyntaf i'r felin. Gall ysgolion ofyn am hyd at ddau le yr un. Bydd rhagor o fanylion am y diwrnod, gan gynnwys adnoddau ac agenda perthnasol, yn dilyn maes o law.

I archebu lle cysylltwch â'r Cynghorydd AG, Libby Jones yn libby.jones@wrexham.gov.uk neu drwy'r dudalen gyswllt ar y wefan hon.

Cwblhewch arolwg byr i ddweud yr hyn yr hoffech ei weld yn ein cyfnodolyn Safon Uwch

Mae Herio Materion Crefyddol yn gyfnodolyn am ddim ar gyfer athrawon a myfyrwyr UG a Safon Uwch. (https://stgilescentre.org/cy/16-2/)

Rydym angen eich help i benderfynu pa bynciau fyddai fwyaf defnyddiol i chi yn y cyfnodolyn. A fyddech cystal â chymryd ychydig funudau i gwblhau arolwg byr iawn, a fydd yn ein helpu i ddatblygu cynnwys cyfnodolion yn y dyfodol.

Cwblhewch yr arolwg nawr

Dolen arolwg Saesneg:
https://bishopg.onlinesurveys.ac.uk/challenging-religious-issues-survey

Dolen arolwg Cymraeg
https://bishopg.onlinesurveys.ac.uk/arolwg-herio-materion-crefyddol

Cefndir cyfnodolyn

Dechreuodd y cyfnodolyn yn 2013 fel menter gan Lywodraeth Cymru sy’n cynnig math newydd o gefnogaeth i ysgolion a cholegau, sy’n mynd ‘y tu hwnt i’r gwerslyfr’ ac yn cysylltu ag arbenigedd yn y sector prifysgolion. Heddiw, cyhoeddir Herio Materion Crefyddol o fewn partneriaeth sy’n cynnwys:

  • Canolfan y Santes Fair, Cymru;
  • Canolfan San Silyn, Wrecsam;
  • Ymddiriedolaeth St Peter’s Saltley;
  • Prifysgol yr Esgob Grosseteste, Lincoln.
Cymraeg